150 ára afmæli

35. þáttur: Félagslíf - Skólaferðalög

Frjálsir leikir í frímínútum hafa tíðkast alla tíð með léttri lund og áður fyrr komið í stað íþróttakennslu. Þórdís Símonardóttir, f. 1946, sagði frá því í spjalli að þau krakkarnir hafi oft hlaupið í löngu frímínútunum að flaki bátsins Hauks þar skammt frá og léku sér uns Jón Kristjánsson kallaði, en þá var ekki skólabjalla. Eitt sinn setti Jón þeim fyrir að skrifa ritgerð um hvað þau ætluðu að verða þegar þau yrðu stór. Þau voru þá orðin unglingar og fannst þetta barnalegt og niðurlægjandi viðfangsefni. Stelpurnar fundu þá upp á því að mynda áhöfn á Hauknum og fóru svo hver til síns heima og skrifuðu um það sína ritgerð. Þær höfðu hver sitt hlutverk um borð, ein þeirra var t.d. skipstjóri. Strákarnir voru ekki með í þessum leik, en þær notuðu nöfnin þeirra á hunda og ketti í bátnum! Skólastjóranum leist illa á þessar ritsmíðar og skammaði stelpurnar.

Áður er getið um stúkuna Ársól sem Viktoría stofnaði 1926 og sá um, uns hún lét af störfum 1952. Nemendur hafa eflaust tekið einhvern þátt í almennum samkomum og dansskemmtunum sem haldnar voru í skólahúsinu.

Lárus Johnsen skákmeistari og kennari kenndi hér tvo vetur nálægt 1960 og lét krakkana tefla. Skák var oft iðkuð í skólanum eftir það, m.a. lét Frank Herlufssen börnin tefla á 10. áratugnum.

Ellert Sigurbjörnsson skólastjóri hafði frumkvæði að því 1963 að gefið var út skólablaðið Ströndin og komu út nokkur tölublöð næstu ár. Nemendur 7.-8. bekkjar gáfu út skólablað 1983, þar sem Hilmar E. Sveinbjörnsson var meðal ritnefndarmanna, með dyggri leiðsögn Bryndísar Halldóru kennara. Árið 2001 gáfu nemendur 7. bekkjar út bekkjarblaðið Gretti í opinni viku skólans. Þau söfnuðu auglýsingum, skrifuðu blaðið og prentuðu og nýttu óspart nýjustu tölvutækni. 2013-´14 gaf valhópur í 9. og 10 bekk út blaðið Bjarnfreður. Þetta er langt í frá tæmandi upptalning.

Um 1980 einkenndist félagslíf nemenda af diskótekum, sem nutu mikilla vinsælda um þessar mundir og voru haldin hálfsmánaðarlega. Einnig voru kvikmyndasýningar, spilavist, borðtennsimót, skólaskákmót, bekkjarkeppni í íþróttum og keppni við aðra skóla. Helsta skemmtunin voru Litlu jólin. Leikhúsferðir voru árlegur viðburður, árið 1980 sáu eldri nemendur Klerka í klípu og þeir yngri Óvitana. Um árabil voru farnar skíðaferðir í Bláfjöll, fyrst 1983.

Um 1990 eru haldnar dansskemmtanir með vissu millibili, haft opið hús fyrir foreldra og bekkjarkvöld sem umsjónarkennarar sáu um. Þá fóru nemendur í 3 daga skíðaferð hvern vetur og tíðkaðist það vel fram yfir aldamótin 2000. Þá komst á sú hefð að 7. bekkur væri viku í skólabúðunum á Reykjum í Hrútafirði. Á þeim tíma er farið að halda árshátíð síðasta dag fyrir páskaleyfi og er svo enn. Litlu jólin eru enn haldin, áður fyrr með helgileik og stundum í kirkjunni. Leiksvæðið við skólann hefur verið mikið notað, bæði malbikaður körfubolta- og fótboltavöllur. Á túninu þar sem nýjasta álman er nú, var fótboltavöllur. Þá var farið að halda íþróttadag, sem tíðkast hefur síðan, þar sem hápunkturinn er körfuboltaleikur milli nemenda og kennara. Þann leik hafa nemendur unnið tvisvar, í fyrra skipið 1993. Það voru sterkir íþróttasinnaðir árgangar og fjör þegar bekkirnir spiluðu sín á milli. Einnig var keppt við aðra skóla. Þeir allra hörðustu fóru til að horfa á Guðmund íþróttakennara keppa með ÍR í handbolta.

Hugum þá að skólaferðalögum. Elsta heimildin er frá 1936, efsta myndin sýnir hóp í skólaferð það vor, við rútu Stefáns Ingimundarsonar. Á næstu mynd er hópur við styttuna af Hriflu-Jónasi á Laugarvatni 1958, Jón Kristjánsson skólastjóri lengst til hægri. Stopular heimildir eru um skólaferðalög á þessum árum og óvíst hvenær þau byrjuðu.

Vorið 1964 var farið í skólaferðalag í Hvalfjörð og 1965 var farið til Krísuvíkur, Hveragerðis og um Grafning. Árið eftir var farin þriggja daga vorferð um Vesturland, m.a. bátsferð um Breiðafjörð, sjá mynd af þeim hópi við rútu Hafsteins Snæland skólabílstjóra. Upp frá því og fram að aldamótum fóru þrír elstu bekkirnir í þriggja daga vorferðir, til skiptis um Vesturland, á Norðurland til Akureyrar og þar um slóðir, eða um Suðurland allt austur að Klaustri. Eitt árið var farið með Herjólfi til Vestmanneyja í góðu veðri og gist í Þórsheimilinu. Annars var farið til skiptis norður, vestur eða um Suðurland.

Frá því um 2000 hefur 10. bekkur farið í tveggja til þriggja daga vorferðir, síðasta áratuginn í Skagafjörð og þá gjarna fljótasiglingu. Þáttur í félagslífi vetrarins er að safna fyrir þessum vorferðum. Svo hafa iðulega verið farnar dagsferðir með einstaka bekki eða marga bekki saman og kom sér oft vel að hafa skólabíl tiltækan. Dæmi um það er ferð með nokkra bekki í Sandvík vorið 2009 þar sem var gengið, farið í leiki og grillað á svartri sandströnd, sjá mynd.

2009 – 2018 var útivist valáfangi efstu bekkja. Í því fólst m.a. að fara mánaðarlega í fjallgöngu einn laugardag í mánuði, allan veturinn.

Ekki er víst að danskennsla hafi verið á vegum skólans fyrr en á 21. öld. Kvenfélagið Fjóla sendi skólanefnd bréf 1960 og bauð Kirkjuhvol til leigu eða sölu (húsið var þá á fallanda fæti), einkum sem tækifæri til danskennslu sem gæti væri liður í bindindisfræðslu skólans – þannig að unglingar læri að dansa án þess að vera undir áhrifum áfengis.

Árið 1961 fjallaði skólanefndin um bréf frá hreppsnefnd þar sem samþykktur er kostnaður vegna danskennslu. 1962 ræddi nefndin aftur um danskennslu. Sagði skólastjóri ekki útilokað að ráða danskennara og var Símoni og Guðmundi Björgvin falið að ræða um það við oddvita. Ekki er ljóst hvort af þessu varð. Á þessum árum kenndu hjónin Guðmundur Björgvin og Guðrún Lovísa sínum börnum og vinum þeirra að dansa gömlu dansana eftir plötuspilara heima hjá þeim í Lyngholti í Vogum.

Árið 1978 og næstu ár hélt Nýi dansskólinn fjölsótt dansnámskeið í Glaðheimum allan veturinn, bæði fyrir börn og fullorðna. Kenndir voru gömlu dansarnir og samkvæmisdansar og haldnar keppnir þar sem menn gátu orðið – og urðu – Íslandsmeistarar! Það voru haldnar aukaæfingar og fengnir erlendir kennarar. Þeir sem voru lengra komnir fóru að sýna dans, m.a. á Hótel Sögu og í sjónvarpinu. Hér varð til öflug dansmenning sem náði inn í skólalífið. Þeim sem sáu um Diskótekið Dísu þótti merkilegt að í Vogum gátu allir dansað allt mögulegt; tangó, cha cha cha, rúmbu, djæf, polka, vínarkrus og vals, bara allt sem músikin bauð upp á. Á myndinni er danslið að æfa sig í Glaðheimum.

Á hálfsmánaðarlegum diskótekum í skólanum dönsuðu allir nemendur alls konar dansa! Eitt sinn voru nemendur með fjáröflun sem gekk út á það að geta dansað heila helgi, keðjudans þar sem tveir og tveir, strákur og stelpa, þurftu að dansa í klukkutíma í senn alla nóttina! Hreinn skólastjóri var mikill stuðningsmaður danskennslunnar.

Eftir nokkur ár hætti Nýi dansskólinn að halda þessi námskeið, en bauð fólki að sækja námskeið í Hafnarfirði, sem gátu nýtt sér. Fjaraði þessi dansbylgja út og hefur ekki risið jafn öflug aftur. Þó gerðist það 1986 að stelpur í efstu bekkjum fengu yngri nemendur með sér til að æfa söng- og dansatriði og tókst svo vel til að þau urðu eftirsótt og sýndu á alls konar hátíðum, og á böllum í Glaðheimum. Hin síðari ár hefur stundum verið danskennsla í skólanum fyrir vissa bekki og þá á skólatíma.

Síðasta myndin er af danshópnum sem sýndi í Stundinni okkar. Það þurfti aðeins eina prufu, síðan upptaka sem stóð. Bryndís Scram þáttarstjórnandi situr þarna með krökkunum. Þetta unga fólk er um og yfir fimmtugt í dag.

Heimildir: Bergsveinn Auðunsson í Faxa 1990. Myndir frá Hafsteini Snæland, Þorvaldi Erni og úr Myndasafni Minjafélagsins. Skólasetninga- og -slitaræður Hreins Ásgrímssonar. Samtöl við Þórdísi Símonardóttur, Martein Ægisson, Elísabetu Kvaran, Ernu Margréti, Hafstein Snæland, Hilmar Egil, Höllu Jónu, Særún Jónsdóttur og Níels Einarsson um félagslíf o.fl.

  • Vogar
  • Saft
  • Heimili og skóli
  • Barnaheill
  • Mentor
  • Twinning School